Faktura korygująca bez zwrotu zaliczki – kiedy pomniejszenie VAT naliczonego? Korzystny wyrok

Naczelny Sąd Administracyjny wydał 26 maja 2026 r. wyrok (sygn. akt: I FSK 618/25), który ma istotne znaczenie dla branży leasingowej i handlowej, opartej na systemie zaliczkowym. Sprawa Klienta Gekko Taxens przeszła długą drogę, by ostatecznie potwierdzić słuszność argumentów, które od samego początku prezentowała spółka.

We wniosku o wydanie interpretacji spółka, reprezentowana przez Gekko Taxens, wskazała, że na podstawie zawieranych umów leasingu zobowiązuje się do zakupu określonego przedmiotu leasingu od dostawcy wskazanego przez korzystającego, a następnie do przekazania tego przedmiotu korzystającemu do używania oraz pobierania z niego pożytków. Udostępnienie przedmiotu leasingu stanowi, w zależności od charakteru umowy, świadczenie usług albo dostawę towarów, w związku z czym finansującemu przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego na fakturach otrzymanych od dostawców tych przedmiotów.

W przypadku niektórych kategorii przedmiotów leasingu, których realizacja wymaga wcześniejszego zamówienia, skompletowania, montażu lub uruchomienia, dostawa często jest uzależniona od wpłaty zaliczki. W takim scenariuszu, po dokonaniu przez spółkę wpłaty uzgodnionej kwoty zaliczki, dostawca wystawia fakturę zaliczkową, na podstawie której finansujący odlicza wynikający z niej podatek VAT naliczony w zakresie odpowiadającym wpłaconej kwocie. Może również wystąpić sytuacja, w której dostawca najpierw wystawia fakturę dokumentującą należną zaliczkę, a następnie finansujący dokonuje płatności na jej podstawie, po czym odlicza VAT wykazany na otrzymanej fakturze, odpowiadający uiszczonej zaliczce.

Po otrzymaniu faktury końcowej dokumentującej dostawę przedmiotu leasingu, spółka dopłaca pozostałą część należności, a przedmiot zostaje przekazany korzystającemu do używania w ramach umowy leasingu.

Zdarza się jednak, że po wpłacie zaliczki dostawca nie jest w stanie zrealizować dostawy. W takiej sytuacji finansujący nie otrzymuje przedmiotu leasingu i nie może przekazać go korzystającemu. W takim przypadku w celu odzyskania wpłaconej zaliczki spółka:

• zawiera z dostawcą i korzystającym porozumienie określające warunki odstąpienia od umowy, zwrotu zaliczki oraz wystawienia faktury korygującej, co pozwala na odpowiednie skorygowanie odliczonego VAT;
• jeśli porozumienie nie zostanie zawarte lub dostawca nie wywiąże się z jego postanowień, podejmuje działania windykacyjne zmierzające do odzyskania wpłaconych środków.

W praktyce występują sytuacje, w których dostawca wystawia fakturę korygującą, ale nie zwraca wcześniej otrzymanej zaliczki. W takiej sytuacji spółka kieruje sprawę do windykacji w celu odzyskania należności. Działania te mogą doprowadzić do zwrotu zaliczki, jednak w niektórych przypadkach jej odzyskanie okazuje się niemożliwe. W związku z tym spółka złożyła wniosek o interpretację, w którym zapytała o to, czy otrzymanie faktury korygującej do faktury zaliczkowej, bez jednoczesnego zwrotu zaliczki, powoduje obowiązek korekty odliczonego VAT już w momencie otrzymania tej faktury, czy dopiero po odzyskaniu zaliczki.

Jak wskazał NSA samo otrzymanie faktury korygującej do faktury zaliczkowej, bez jednoczesnego zwrotu wpłaconej należności, nie obliguje do pomniejszenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 19a ustawy o podatku VAT, co potwierdza to, że organy nie mogą domagać się zwrotu odliczonego VAT tylko dlatego, że kontrakt został zerwany z winy klienta lub przyczyn losowych.

Zdaniem wnioskodawcy obowiązek korekty podatku naliczonego powstaje dopiero z chwilą zwrotu zaliczki przez dostawcę. Samo wystawienie faktury korygującej, bez zwrotu środków, nie wywołuje bowiem skutków podatkowych, jako że korekta faktury zaliczkowej jest zasadna wyłącznie po faktycznym zwrocie zaliczki.

Powyższego poglądu nie podzielił ani Dyrektor KIS, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Powołując się na art. 185 ust. 1 Dyrektywy VAT, Sąd orzekł, że skoro cel gospodarczy nie został osiągnięty, wcześniejsze odliczenie podatku staje się bezpodstawne. Zdaniem WSA w Warszawie nie do zaakceptowania jest stan rzeczy, w którym sama płatność trwale upoważnia do odliczenia podatku naliczonego – mimo braku dostawy towaru lub usługi (wykorzystanych do dokonania czynności opodatkowanej). Takie działanie według Sądu byłoby niezgodne z zasadami konstrukcyjnymi podatku VAT.

Sprawa znalazła swój finał przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który uchylił zarówno zaskarżony przez spółkę wyrok WSA, jak i samą interpretację. Zdaniem NSA samo otrzymanie faktury korygującej do faktury zaliczkowej, bez jednoczesnego zwrotu wpłaconej należności, nie obliguje do pomniejszenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 19a ustawy o podatku VAT.

Co wyrok oznacza dla branży leasingowej i handlu?

Wyrok NSA ma istotne znaczenie praktyczne dla sektora leasingowego, dealerskiego oraz wszystkich firm operujących na systemie zaliczkowym. Potwierdza, że fiskus nie może żądać zwrotu odliczonego VAT tylko dlatego, że kontrakt został zerwany z winy klienta lub przyczyn losowych.

NSA potwierdził, że prawo do odliczenia VAT, które powstało legalnie w momencie wpłaty zaliczki, podlega ochronie, jeśli przedsiębiorca działał w dobrej wierze.

Należy podkreślić, że zarówno interpretacja, jak i wyrok WSA zostały wydane w stanie prawnym obowiązującym do 31 stycznia 2026 r., zgodnie z którym w przypadku otrzymania przez podatnika (nabywcę) faktury korygującej do faktury zaliczkowej, obowiązek pomniejszenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 19a w zw. z art. 29a ust. 10 pkt 3 i ust. 13 ustawy o podatku VAT powstawał dopiero w rozliczeniu za okres, w którym spełnione zostały uzgodnione warunki korekty, rozumiane jako faktyczny zwrot całości lub części wpłaconej zaliczki, a nie w momencie samego otrzymania faktury korygującej.

Natomiast od 1 lutego 2026 r. obowiązek zmniejszenia podatku naliczonego przez nabywcę powstaje co do zasady w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał on fakturę korygującą. Tym samym ustawodawca odstąpił od obowiązującej wcześniej zasady, zgodnie z którą moment korekty był uzależniony od spełnienia uzgodnionych warunków obniżenia podstawy opodatkowania, w szczególności od faktycznego zwrotu zaliczki.