Rewolucja w interpretacjach indywidualnych?

Ministerstwo Finansów przygotowuje szeroką reformę systemu interpretacji podatkowych. Projekt UD445 przewiduje gruntowną przebudowę zasad funkcjonowania interpretacji indywidualnych. Celem największej od lat reformy systemu interpretacji podatkowych jest m.in. zwiększenie jednolitości wykładni przepisów, ograniczenie rozbieżności interpretacyjnych oraz poprawa bezpieczeństwa prawnego podatników. Nie wszystkie z projektowanych rozwiązań można jednak ocenić pozytywnie.

Ministerstwo wskazuje, że obecny model oparty na bezterminowym obowiązywaniu interpretacji prowadzi do narastania problemów systemowych. W publicznej bazie funkcjonuje już ponad pół miliona interpretacji indywidualnych, w tym wiele wydanych kilkanaście lat temu. Część z nich opiera się na nieaktualnym już stanie prawnym lub została wydana przed zmianą linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Zdaniem resortu finansów może to prowadzić do sytuacji, w której podatnicy dysponujący historycznymi interpretacjami korzystają z większej ochrony niż podmioty wchodzące obecnie na rynek.

Interpretacje ważne tylko przez 5 lat

Odpowiedzią na ten problem ma być zmiana wynikająca z projektu UD445, która polega na wprowadzeniu pięcioletniego okresu ważności interpretacji indywidualnych.

Po upływie tego terminu podatnik będzie mógł bezpłatnie wystąpić o przedłużenie ochrony na kolejne pięć lat. Procedura ma mieć charakter uproszczony. Co więcej, projekt przewiduje zastosowanie mechanizmu milczącego załatwienia sprawy. Jeżeli przed upływem okresu ważności interpretacji organ nie wyda rozstrzygnięcia w sprawie jej przedłużenia, ważność interpretacji zostanie automatycznie przedłużona o kolejne pięć lat.

Podobne rozwiązanie ma objąć także opinie dotyczące WHT (opinia o stosowaniu preferencji w podatku u źródła), których okres ważności zostanie wydłużony z obecnych 3 do 5 lat.

Co stanie się z dotychczasowymi interpretacjami?

Projekt zawiera również szczegółowe przepisy przejściowe. Zgodnie z propozycją Ministerstwa Finansów:

• interpretacje wydane przed 1 stycznia 2023 r. utracą ważność 30 czerwca 2028 r.,
• interpretacje wydane od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2027 r. będą ważne przez pięć lat od dnia wydania, jednak nie krócej niż do 1 stycznia 2029 r.

W projekcie uwzględniono również uproszczoną procedurę przedłużenia ochrony dla interpretacji, którym do wygaśnięcia pozostanie mniej niż sześć miesięcy.

Większa ochrona podatników?

Projekt UD445 zakłada także poszerzenie ochrony wynikającej z interpretacji podatkowych. Ministerstwo proponuje m.in.:

• rozszerzenie ochrony z interpretacji indywidualnej także na skutki podatkowe zaistniałe przed jej doręczeniem,
• umożliwienie podatnikom wyboru między zastosowaniem interpretacji ogólnej a utrwalonej praktyki organów KAS,
• doprecyzowanie zasad korzystania z ochrony wynikającej z utrwalonej praktyki interpretacyjnej,
• nałożenie obowiązku wskazywania skutków podatkowych w interpretacjach ogólnych.

Jeżeli projekt nowelizacji przepisów zostanie przyjęty w planowanym terminie, od 1 lipca 2027 r. system interpretacji podatkowych będzie działał według nowych zasad. Podatnicy uzyskają dostęp do bardziej scentralizowanego i przejrzystego modelu, interpretacje lokalne będą wydawane przez jeden organ, a każda interpretacja indywidualna otrzyma określony termin ważności. Nie wszystkie z proponowanych rozwiązań można jednak ocenić pozytywnie.

System EUREKA centrum wszystkich interpretacji

Ważnym elementem reformy ma być również zwiększenie przejrzystości systemu. Od 24 września 2026 r. w centralnej bazie EUREKA będą publikowane interpretacje wydawane przez organy samorządowe . Docelowo mają się tam znaleźć informacje o aktualności interpretacji, terminach ich wygaśnięcia oraz oznaczenia dokumentów, które utraciły znaczenie wskutek zmian prawa. Resort planuje także obowiązek wygaszania interpretacji indywidualnych pozostających w sprzeczności z wydanymi objaśnieniami podatkowymi oraz wydłużenie terminu na uzupełnienie braków we wniosku o interpretację z 7 do 14 dni.

Nowy model od 2027 r.?

Jeżeli projekt UD445 zostanie przyjęty w planowanym terminie, od 1 lipca 2027 r. system interpretacji podatkowych będzie działał według zupełnie nowych zasad. Podatnicy uzyskają dostęp do bardziej scentralizowanego i przejrzystego modelu, interpretacje lokalne będą wydawane przez jeden organ, a każda interpretacja indywidualna otrzyma określony termin ważności. Ministerstwo liczy, że rozwiązania te zwiększą pewność prawa, ograniczą rozbieżności interpretacyjne i ułatwią prowadzenie działalności gospodarczej.

Czego dotyczą najważniejsze zastrzeżenia?

Nie wszystkie z proponowanych rozwiązań można jednak ocenić pozytywnie. Dotyczy to m.in. ograniczonej czasowo ważności interpretacji indywidualnych. Nie można zapominać, że obowiązujące przepisy prawa przewidują uprawnienie do zmiany z urzędu interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora KIS przez Szefa KAS. Uzasadnieniem zmiany treści pierwotnej interpretacji jest bieżące orzecznictwo sądów administracyjnych i TSUE. Szef KAS, korzystając z tego uprawnienia, może obecnie w łatwy sposób usuwać z obrotu prawnego interpretacje opierające się na nieaktualnym stanie prawnym lub linii orzeczniczej sądów administracyjnych sprzed jej zmiany. Nie potrzebuje do tego żadnych dodatkowych uprawnień. Trudno zrozumieć zatem argument w postaci gorszej sytuacji podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą od tych, które na rynku funkcjonują od jakiegoś czasu i uzyskały historycznie pozytywną interpretację indywidualną wydaną przez organy podatkowe.

Kolejne zastrzeżenie dotyczące projektowanych zmian dotyczy tego, że planowany przez organy podatkowe pięcioletni okres ważności jest też krótszy niż „standardowe” przedawnienie zobowiązania podatkowego. Co zatem stanie się w sytuacji, w której interpretacja, na której podatnik oparł swoją działalność, utraci moc obowiązującą i podatnik „straci” ochronę z niej wynikającą? Przepisy podatkowe niestety nie są proste i przejrzyste, a ostatnie lata na pewno nie przyniosły poprawy w tym zakresie.

Ograniczenie czasowo ważności interpretacji nie jest zatem rozwiązaniem, które wzbudza moją aprobatę. Zamiast skupiać się na kwestii interpretacji, Ministerstwo Finansów powinno zająć się uproszczaniem systemu podatkowego i przepisów podatkowych tak, by nie wymagały one interpretacji przez fiskusa. Podana przez resort liczba wydanych interpretacji – bliska 500 000 – nie wystawia Ministerstwu Finansów pozytywnej oceny, dlatego w mojej ocenie należałoby się skupić na tym, by podatnicy nie musieli o nie tak często występować.

Autor tekstu: