Problem niejednolitego podejścia organów podatkowych co do tego, czy koparki powinny być klasyfikowane jako środki transportu, czy też nie, został zauważony. Na wątpliwości przedsiębiorców pojawiające się w tym obszarze zwrócił uwagę poseł Tomasz Głogowski, składając interpelację poselską do Ministra Finansów. Na czym polega chaos pojęciowy w tym zakresie?
Interpelacja poselska nr 970 w sprawie podjęcia prac legislacyjnych mających na celu ustalenie, że koparka nie jest środkiem transportu w rozumieniu art. 2 pkt 10 lit. a ustawy o VAT, została skierowana do Ministra Finansów 17 stycznia 2024 r.
Przedmiot interpelacji poselskiej
Zgłaszający zadał pytanie, czy ministerstwo dostrzega problem niejednoznacznej interpretacji definicji koparki i czy zamierza podjąć w tej sprawie prace legislacyjne? W swojej interpelacji poseł zwrócił uwagę na niejednolite postępowanie urzędów skarbowych i konieczność jednoznacznego określenia, że koparka nie jest środkiem transportu. W konsekwencji podmiot dokonujący WNT koparki nie byłby zobowiązany do złożenia VAT-23.
Autor interpelacji zwrócił uwagę, że dotychczasowa praktyka organów podatkowych powoduje liczne wątpliwości po stronie przedsiębiorców, którzy nie mają pewności co do sposobu klasyfikowania koparek, a w efekcie ich obowiązków na gruncie podatkowym. W związku z powyższym zgłaszający zwrócił uwagę na konieczność podjęcia prac legislacyjnych, które powinny doprowadzić do ujednolicenia pojęć oraz definicji dotyczących koparek na gruncie prawa podatkowego oraz definicji wynikającej z terminologii branżowej, a także zmiany definicji środków transportu poprzez jednoznaczne wyłączenie maszyn budowlanych, w szczególności koparek, z zakresu ww. definicji.
Skąd wynikają rozbieżności?
Jak wskazał zgłaszający interpelację, który odwołał się do głosu wielu przedsiębiorców, do tej pory urzędy skarbowe dokonują wykładni na podstawie definicji zawartej w art. 38 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z 15 marca 2011 r. Rozporządzenie to wskazuje, że „środek transportu” obejmuje pojazdy mechaniczne lub inne, a także innego rodzaju wyposażenie i urządzenia służące do przewozu osób lub rzeczy z miejsca na miejsce, w tym przeznaczone do ciągnięcia, przesuwania lub pchania przez pojazdy, i zasadniczo zaprojektowane oraz faktycznie nadające się do wykorzystania w celu transportu. Definicja ta wskazuje na główną cechę pojazdu w postaci przeznaczenia do transportu osób i obiektów z miejsca na miejsce.
Definicja środków transportu z polskiej ustawy o VAT (art. 2 pkt 10 lit. a) kładzie natomiast nacisk na zupełnie inną kwestię, a mianowicie na obowiązek rejestracji jako przesłankę określenia środka transportu podlegającego zgłoszeniu VAT-23. Stanowi ona, że przez nowy środek transportu rozumie się przeznaczone do transportu osób lub towarów pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy; za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień, w którym został on pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podlegał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza; jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lądowego lub dnia, w którym podlegał on pierwszej rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta.
Z analizy cech koparki wynika, że nie stanowi ona środka transportu ani w rozumieniu definicji wynikającej z rozporządzenia wykonawczego 282/2011, ani też ustawy o VAT. Także definicje branżowe wskazują jednoznacznie na cechy koparki jako maszyny budowlanej. Ustawowe wykluczenie koparek z definicji środków transportu – czego konieczność zasygnalizowano w interpelacji – byłoby korzystnym rozwiązaniem z perspektywy przedsiębiorców.
Z analizy cech koparki wynika, że nie stanowi ona środka transportu ani w rozumieniu definicji wynikającej z rozporządzenia wykonawczego 282/2011, ani też ustawy o VAT. Także definicje branżowe wskazują jednoznacznie na cechy koparki jako maszyny budowlanej. Ustawowe wykluczenie koparek z definicji środków transportu – czego konieczność zasygnalizowano w interpelacji – byłoby korzystnym rozwiązaniem z perspektywy przedsiębiorców.
Autor interpelacji zwrócił uwagę, że urzędy skarbowe wielokrotnie określały, że koparki nie są pojazdami samochodowymi, a maszynami budowlanymi. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 21 listopada 2014 roku (sygn. ILPP2/443-928/14-2/AK).
Cechy koparki kontra definicje wynikające z przepisów
Analiza cech koparki prowadzi do konkluzji, że nie stanowi ona środka transportu ani w rozumieniu definicji wynikającej z rozporządzenia wykonawczego 282/2011, ani też ustawy o VAT. Zatem jaka jest charakterystyka koparki? Nie może być ona wykorzystywana do transportu osób ani towaru, ponieważ zabraniają tego przepisy o ruchu drogowym (a dodatkowo posiada tylko jedno miejsce siedzące – dla operatora). Może być wykorzystywana wyłącznie do załadunku i rozładunku towarów, w szczególności kruszywa. I choć koparka może przemieszczać się po drogach publicznych jako pojazd wolnobieżny, to jednocześnie nie podlega rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego ani obowiązkowym badaniom technicznym. Mobilność koparki przejawia się wyłącznie załadunkiem i rozładunkiem kruszyw w miejscu, w którym wykonywane są prace. Co istotne, tego typu maszyny nie mają przebiegu określonego w kilometrach, gdyż znaczną część czasu pracy wykonują, stojąc w miejscu, podczas gdy pracuje tylko ich silnik.
Także definicje branżowe wskazują jednoznacznie na cechy koparki jako maszyny budowlanej. Podkreślane w nich jest to, że koparka stanowi urządzenie stworzone do wykonywaniu robót ziemnych, do której obsługi wymagane są specjalne uprawnienia – operatora koparki.
Także rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych w § 2 pkt 1 oraz 2 wskazuje – wbrew dokonywanym przez organy podatkowe ustaleniom – że koparki jednonaczyniowe oraz wielonaczyniowe zalicza się do maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych.
Postulaty interpelacji
Zgłaszający w swojej interpelacji poselskiej zwrócił uwagę na kwestię, która jest bardzo istotna z perspektywy firm dokonujących WNT koparek. Prawidłowa klasyfikacja tego typu urządzeń pozwala przedsiębiorcom ustalić, czy w wyniku takiego nabycia są oni zobowiązani do składania VAT-23 i zapłaty VAT w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Wątpliwości interpretacyjne dotyczące definicji koparki słusznie zostały zauważone. Rozstrzygnięcie tej kwestii zgodnie z propozycją wynikającą z interpelacji i ustawowe wykluczenie koparek z definicji środków transportu, byłoby więc korzystnym rozwiązaniem z perspektywy przedsiębiorców.
Autor: Weronika Grzęda, adwokat
Linkedin-in
