W marcu Ministerstwo Finansów powróciło z kolejną wersją projektu szerokiej nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych. Zawiera ona szereg rozwiązań mających wyłączyć możliwość podejmowania przez podatników działań mających na celu optymalizację rozliczeń podatkowych. Wiele z nich dotyczy branży leasingowej. Nowelizacja koncentruje się na czterech kluczowych obszarach: swobodzie kształtowania stawek amortyzacyjnych, darowiznach przedmiotów poleasingowych, limitach kosztów dla samochodów osobowych oraz leasingu przedsiębiorstw.
1. Sztywne terminy zmian stawek amortyzacyjnych
Projekt zakłada wprowadzenie sztywnego terminu końcowego na podjęcie decyzji o podwyższeniu lub obniżeniu stawek amortyzacyjnych. Zmiana ta ma na celu wyeliminowanie praktyki wstecznego (retroaktywnego) kształtowania kosztów uzyskania przychodów, która na gruncie obecnie obowiązujących regulacji jest przedmiotem sporów podatników z organami podatkowymi. Obecnie podatnicy niejednokrotnie dokonują korekt stawek amortyzacyjnych za lata ubiegłe (nieprzedawnione), co zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych jest uznawane za praktykę prawidłową, a Dyrektor KIS nie jest w stanie przeforsować odmiennej interpretacji, ograniczającej zmiany stawek amortyzacyjnych wyłącznie w ramach bieżącego roku podatkowego.
Nowelizacja ma zatem położyć kres dowolności w tym obszarze. Decyzję o zmianie stawki amortyzacyjnej na dany rok będzie bowiem trzeba podjąć nie później niż do upływu terminu na złożenie zeznania podatkowego za ten konkretny rok. Podatnik utraci w konsekwencji możliwość modyfikacji stawek za lata minione, jeśli nie wynika ona z błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki.
Nowe przepisy nie odbierają prawa do obniżania lub podwyższania stawek (w ramach obowiązujących limitów), a jedynie doprecyzowują moment, w którym podatnik musi dokonać wiążącego wyboru. Wprowadzenie tych przepisów wymusi na przedsiębiorcach bardziej precyzyjne planowanie polityki amortyzacyjnej w trakcie trwania roku podatkowego lub bezpośrednio po jego zakończeniu (w fazie sporządzania bilansu i deklaracji). Po wysłaniu rocznego zeznania, wysokość odpisów za dany okres co do zasady stanie się ostateczna i niemożliwa do zmiany.
2. Koniec „ekspresowej” sprzedaży aut poleasingowych z darowizny
Projektowana nowelizacja ustawy o PIT zakłada istotne ograniczenie możliwości nieopodatkowanego zbycia rzeczy ruchomych, które uprzednio były wykorzystywane w działalności gospodarczej darczyńcy.
Głównym celem zmian jest eliminacja mechanizmu unikania opodatkowania przy sprzedaży samochodów wykupionych z leasingu operacyjnego lub wycofanych z ewidencji środków trwałych. Obecna praktyka (oparta na obowiązujących przepisach prawa) pozwala na zbycie takiej rzeczy bez podatku PIT już po 6 miesiącach od dokonania darowizny na rzecz członka najbliższej rodziny (z tzw. grupy „0”).
Projekt nowelizacji zakłada, że termin, po upływie którego osoba fizyczna może zbyć rzecz ruchomą bez obowiązku zapłaty podatku dochodowego, zostaje wydłużony z 6 miesięcy do 3 lat. Okres ten liczony jest od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie w drodze darowizny. Wydłużony, 3-letni termin nie znajdzie zastosowania do przedmiotów, których wartość rynkowa w momencie darowizny nie przekracza kwoty wolnej określonej w ustawie o podatku od spadków i darowizn (aktualnie 36 120 zł). Dodatkowo wprowadzony zostanie mechanizm uniemożliwiający obejście przepisów poprzez kolejne darowizny wewnątrz rodziny. Obowiązek podatkowy w ramach 3-letniego terminu będzie bowiem przechodzić na każdego kolejnego obdarowanego, jeżeli pierwotny przedmiot darowizny pochodził z majątku firmowego przedsiębiorcy. Nowa regulacja obejmie zarówno składniki ujęte w ewidencji środków trwałych, jak i przedmioty użytkowane na podstawie umów leasingu (w tym leasingu operacyjnego).
Proponowane przepisy mają mieć zastosowanie do składników majątku przekazanych nieodpłatnie od dnia wejścia ustawy w życie, tj. po 31 grudnia 2026 r. Decydujące znaczenie dla objęcia nową regulacją będzie miała data zawarcia pierwotnej umowy darowizny pomiędzy przedsiębiorcą a członkiem jego rodziny.
Zagadnieniem, na które powinna zwrócić uwagę branża leasingowa, jest m.in. kwestia stosowania stawek amortyzacyjnych do przedmiotów leasingu, bowiem w przypadku ograniczenia okresu na ich zmianę, podatnicy stracą realną możliwość korekt w tym zakresie za lata ubiegłe.
Zagadnieniem, na które powinna zwrócić uwagę branża leasingowa, jest m.in. kwestia stosowania stawek amortyzacyjnych do przedmiotów leasingu, bowiem w przypadku ograniczenia okresu na ich zmianę, podatnicy stracą realną możliwość korekt w tym zakresie za lata ubiegłe.
3. Nowe zasady ustalania emisji CO2 dla samochodów
Projekt zakłada również odejście od zasady, zgodnie z którą Centralna Ewidencja Pojazdów (CEP) jest jedynym dopuszczalnym źródłem informacji o poziomie emisji CO2 silnika spalinowego.
Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2026 r., limit amortyzacji zależy od emisyjności:
- Limit 150 000 zł: dla pojazdów o emisji poniżej 50g CO2/km,
- Limit 100 000 zł: dla pojazdów o emisji równej lub wyższej niż 50g CO2/km.
Dotychczasowe restrykcyjne oparcie się wyłącznie na danych z CEP okazało się problematyczne ze względu na liczne błędy w bazie oraz skomplikowaną procedurę ich korekty, co mogło prowadzić do naruszenia zasady prawdy materialnej.
Baza CEP pozostanie podstawowym źródłem informacji, jednak po nowelizacji przepisów podatnicy mają zyskać prawo do wykazania stanu rzeczywistego za pomocą innych dowodów. Chcąc zastosować wyższy limit mimo błędnych danych w ewidencji, będzie należało udowodnić prawidłowy poziom emisji (np. przedkładając wyciąg ze świadectwa homologacji lub certyfikat zgodności COC). W przypadku całkowitego braku danych w CEP oraz braku możliwości ich ustalenia na podstawie innych dokumentów, w sposób automatyczny przyjmowana będzie emisja na poziomie 50g/km, skutkująca najniższym limitem 100 000 zł.
Nowe przepisy mają mieć zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2026 r. Retroaktywność jest tu uzasadniona interesem podatnika i koniecznością usunięcia wątpliwości interpretacyjnych w trwającym już roku podatkowym.
Co do zasady zmiana jest korzystna, ponieważ chroni przedsiębiorców przed negatywnymi skutkami błędów urzędowych w bazach danych. Umożliwi stosowanie limitu 150 000 zł w oparciu o dokumentację techniczną pojazdu, nawet jeśli dane w dowodzie rejestracyjnym lub systemie CEP są nieprawidłowe lub niekompletne.
4. Blokada amortyzacji wartości firmy („goodwill”) w formie leasingu finansowego
Ministerstwo Finansów postanowiło wyłączyć możliwość leasingu finansowego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Obowiązujące przepisy pozwalają na dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od wartości firmy powstałej w wyniku przyjęcia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do odpłatnego korzystania (leasing finansowy). Przy czym wartość firmy, która podlega amortyzacji, to dodatnia różnica między ceną nabycia (lub wartością przejęcia) a wartością rynkową składników majątkowych przedsiębiorstwa. Obecnie leasing finansowy przedsiębiorstwa pozwala więc na wykreowanie i amortyzowanie tej wartości, co z perspektywy Ministerstwa Finansów stało się fundamentem agresywnych schematów optymalizacyjnych.
Zgodnie z projektowanymi przepisami wartość firmy powstała na skutek przyjęcia przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania przestanie podlegać amortyzacji. Co istotne, ze względu na walkę z nadużyciami, dla tej zmiany nie przewidziano przepisów przejściowych, co oznacza, że nowe zasady zostaną zastosowane do wszystkich stanów faktycznych w momencie wejścia ustawy w życie. W konsekwencji podatnicy, którzy aktualnie amortyzują wartość firmy z leasingu finansowego, stracą prawo do zaliczania tych odpisów do kosztów uzyskania przychodów z chwilą wejścia w życie nowelizacji.
Na co zwrócić największą uwagę?
Przedstawione powyżej zmiany to tylko niektóre z rozwiązań „uszczelniających”, nad którymi aktywnie pracuje Ministerstwo Finansów, zdeterminowane, by zostały uchwalone jak najszybciej i zaczęły obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Należy jednak zaznaczyć, że los ustawy nie jest pewny z uwagi na możliwe weto Prezydenta.
Zagadnieniem, na które powinna zwrócić uwagę branża leasingowa, jest kwestia stosowania stawek amortyzacyjnych do przedmiotów leasingu, bowiem w przypadku ograniczenia okresu na ich zmianę, podatnicy stracą realną możliwość korekt w tym zakresie za lata ubiegłe. Dodatkowo zmiana w zakresie obowiązku podatkowego w podatku PIT od darowanych samochodów wykupionych z leasingu również może wpłynąć na popularność tej metody finansowania.
Zmiana dotycząca ustalania poziomu spalania na potrzeby ustalenia limitów amortyzacji wydaje się korzystna z perspektywy podatników, którzy uzyskali formalną możliwość „polemiki” z danymi zawartymi w CEP. Natomiast zmiana dotycząca wyłączenia możliwości amortyzacji wartości przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części („goodwill”) nie dotyczy wprost branży leasingowej, ponieważ była wykorzystywana do optymalizacji kosztów podatkowych przez przedsiębiorców z pominięciem finansowania zewnętrznego. Jednakże w mojej ocenie należy mieć ją na uwadze w sytuacjach, w których klienci zaczną jednak poszukiwać finansowania na tego typu transakcje na rynku leasingowym.
Autor: Łukasz Andruszkiewicz, doradca podatkowy
Linkedin-in
