Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2023 r. potwierdził, że sprzedaż wierzytelności z tytułu odsetek karnych nie generuje kosztów uzyskania przychodu. Wyrok jest zgodny z przepisami i nie stanowi żadnego zaskoczenia. Warto jednak zwrócić na niego uwagę z kilku względów, m.in. w kontekście zbywania wierzytelności przez firmę leasingową.
Trybunał Sprawiedliwości UE wydał oczekiwany wyrok w sprawie ładowania samochodów, stwierdzając, że kompleksowe świadczenie, służące naładowaniu pojazdu elektrycznego, w którego skład wchodzi m.in. udostępnienie infrastruktury technicznej oraz aplikacji informatycznych, stanowi dostawę towarów na gruncie VAT. To stanowisko jest zgodne z tym, jak do tej kwestii podchodziły w większości przypadków polskie organy podatkowe. Orzeczenie jest jednak przełomowe i rozstrzyga wiele wątpliwości podatników. Jakie będzie miało ono konsekwencje?
W obrocie towarowym naprawy gwarancyjne są powszechne. Mimo wyśrubowanych norm jakości, wady produktów nie mogą zostać w pełni wyeliminowane – szczególnie, że zwykle pojawiają się one po pewnym czasie. Zasadne jest jednak pytanie, czy wydatki związane z takimi naprawami (ponoszone np. przez dealerów, importerów czy producentów samochodów) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu. W niedawnej interpretacji Dyrektor KIS potwierdził, że tak.
Żuraw samojezdny nie stanowi jednak środka transportu w rozumieniu ustawy o VAT – tak wynika ze zmienionego stanowiska organu zaprezentowanego w interpretacji indywidualnej zmieniającej z 27 marca 2023 r. Dyrektor KIS w trybie samokontroli zmienił swoje stanowisko wyrażone w niekorzystnej dla podatnika interpretacji indywidualnej z 20 stycznia 2023 r. W efekcie podatnik, który dokonuje WNT takiego urządzenia, nie jest zobowiązany do zapłaty VAT i złożenia VAT-23.
Podatnik podnosi ryzyko prowadzonej działalności, w tym związane ze zmiennością kursów walut – stwierdził WSA w Warszawie w sprawie dotyczącej możliwości zbycia przedmiotu umowy leasingu walutowego po cenie niższej niż rynkowa w sytuacji, gdy suma należności z umowy – po przeliczeniu jej na złote – nie odpowiada wartości początkowej przedmiotu umowy. W ocenie Sądu księgi prowadzi się w polskich złotych i wyłącznie zapisy dokonane w tej walucie mają znaczenie dla celów podatkowych.
Aby skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania VAT przewidzianego dla usług pośrednictwa ubezpieczeniowego usługodawca musi pozostawać w stosunku z ubezpieczycielem i ubezpieczonym, a jego działalność obejmować istotne aspekty pośrednictwa ubezpieczeniowego – wynika z nowego orzeczenia WSA w Warszawie. Z kolei organy podatkowe skłaniają się ku grupowaniu poszczególnych czynności, nakazując opodatkowanie na zasadach ogólnych tych, które nie mają czysto agencyjnego charakteru.
Najlepiej, by już w momencie zawierania umowy leasingu, korzystający wiedział, co będzie chciał zrobić z samochodem wykupionym po jej zakończeniu. Dla tych, którzy planują sprzedaż poleasingowego pojazdu, a nie przekazanie go członkowi rodziny w formie darowizny, lepszym rozwiązaniem może być krótsza umowa z relatywnie wysoką wartością końcową, zbliżoną do rynkowej wartości auta i jego alokacja do działalności po dokonanym wykupie.
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność samodzielnie może zaliczać w koszty wydatki na więcej niż jeden pojazd – pod warunkiem, że znajduje to uzasadnienie w charakterze prowadzonej przez niego firmy. Przepisy nie różnicują konsekwencji podatkowych od tego, czy dodatkowe środki transportu będą finansowane poprzez leasing lub np. zakupione za gotówkę. Fiskus nie wymaga też, by poszczególne pojazdy wykorzystywane w działalności znacząco się od siebie różniły, np. pod względem przeznaczenia bądź konstrukcji. To nie oznacza jednak całkowitej dowolności.
To nieprawda, że darowizna samochodu wykupionego z leasingu wiąże się z koniecznością zapłaty podatku VAT od ceny rynkowej pojazdu. Taka czynność nie spowoduje również obowiązku wykazania przychodu podatkowego – i to niezależnie od tego, czy faktura „wykupowa” wystawiona została na firmę, czy osobę fizyczną. Aby opodatkowanie nie wystąpiło, niezbędne jest jednak alokowanie wykupionego pojazdu do majątku prywatnego, rzeczywisty charakter darowizny i terminowe złożenie deklaracji SD-Z2.
W przypadku gdy producent dostarcza opakowania do magazynu kontrahenta w celu – po pierwsze – wykorzystania jego przestrzeni magazynowej i – po drugie – umożliwienia mu ich pobierania w zależności od aktualnych potrzeb, obowiązek podatkowy w VAT wystąpi dopiero w momencie pobrania towaru – wynika z niedawnej interpretacji Dyrektora KIS. Płynące z niej wnioski można odnieść do części ze stosowanych na rynku modeli finansowania stocku, co może przełożyć się na wzrost zainteresowania produktami oferowanymi przez firmy leasingowe.
Przepisy ustawy akcyzowej przewidują, że w przypadku wymiany silnika o pojemności do 2000 cm3 na większą jednostkę – dokonanej w samochodzie osobowym jeszcze przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju, zastosowanie znajdzie stawka podatku w wysokości 18,6%. Czy w przypadku odwrotnej sytuacji, a więc wymiany silnika o pojemności powyżej 2000 cm3 na mniejszy, podatnik będzie mógł zapłacić akcyzę według stawki 3,1%? Tego drugiego scenariusza dotyczyła sprawa, którą zajmował się niedawno Dyrektor KIS.
Fakt, że żuraw samojezdny został skonstruowany w celu przenoszenia przedmiotów (a jest nim nawet zamocowany do niego dźwig) jest wystarczającą przesłanką do uznania go za środek transportu, co w konsekwencji oznacza konieczność zapłaty VAT w przypadku dokonania WNT takiego urządzenia, a także złożenia formularza VAT-23. Tak wynika ze stanowiska Komitetu ds. VAT przy Komisji Europejskiej, na którą powołał się organ podatkowy, wydając niedawną interpretację. W efekcie, choć dotychczasowa linia orzecznicza sądów była korzystna, może dojść do jej zmiany.
W niedawnym wyroku NSA ponownie orzekł, że w przypadku leasingu operacyjnego nie mają zastosowania ograniczenia przewidziane dla kosztów finansowania dłużnego. Drugi analogiczny wyrok w tej sprawie świadczy o ukształtowaniu się korzystnej dla leasingobiorców linii orzeczniczej, która może już być podstawą dla tworzenia polityki podatkowej w tej kwestii. Orzeczenie może stawiać w gorszym położeniu firmy leasingowe, dla których wykładnia NSA wiąże się z większym ryzykiem powstania nadwyżki kosztów finansowania dłużnego.
W przypadku samochodów kwalifikowanych na gruncie ustawy o CIT jako osobowe, wykorzystywanych do celów tzw. mieszanych, kosztem podatkowym jest 75% poniesionego wydatku, który uwzględnia też kwotę podatku VAT niepodlegającego odliczeniu. Co jednak w przypadku, gdy wydatek ten staje się kosztem bezpośrednim inwestycji w toku, która po jej zakończeniu i oddaniu do używania będzie przedmiotem odpisów amortyzacyjnych? Tym niszowym zagadnieniem zajmował się NSA, którego orzeczenie jest niekorzystne dla podatnika. Czy jednak zawarta w nim teza jest nadal aktualna?
Podatnik, który wykupił pojazd po zakończeniu umowy leasingu, przy jego amortyzacji nie może stosować indywidualnych stawek pozwalających na ukosztowienie auta w okresie 2,5 roku. Co do zasady powinien stosować metodę liniową i dokonywać odpisów amortyzacyjnych przez 5 lat, analogicznie jak przy nowych pojazdach. Ograniczenie, o którym mowa powyżej, wynika z obowiązujących od 1 stycznia 2021 r. przepisów ustawy o PIT oraz CIT. Znajduje to potwierdzenie w wydawanych interpretacjach i wyrokach, czego przykład stanowi niedawne orzeczenie WSA w Olsztynie.
Mimo że obowiązek raportowania schematów podatkowych MDR wszedł w życie 1 stycznia 2019 r., praktyka dotycząca kwalifikowania – jako schemat podatkowy – umów leasingu operacyjnego nie jest jednolita. Z wątpliwościami w tym zakresie mierzą się m.in. leasingobiorcy, którzy są informowani przez niektórych finansujących o zgłoszonym schemacie i numerze NSP nadanym przez Szefa KAS. Jak wynika z wyjaśnień Ministra Finansów, w takich przypadku leasingobiorca nie zawsze będzie zobowiązany do przesłania informacji MDR-3 jako korzystający.
Choć zdaniem organów podatkowych faktury wystawione z naruszeniem terminu wskazanego w art. 106i ust. 7 ustawy o VAT nie uprawniają nabywcy do odliczenia wykazanego na nich podatku VAT, to zdaniem sądów takie prawo nabywcy przysługuje – tyle, że materializuje się ono z chwilą dokonania zapłaty lub dostawy towaru. Najnowszy wyrok NSA, wydany dla jednego z Klientów Gekko Taxens – w takiej sprawie nie jest jednak jednoznaczny. Mimo że niekorzystna dla podatnika interpretacja została uchylona, Sąd nie mógł dokonać merytorycznej oceny z uwagi na nieprawidłowe sformułowanie argumentacji przez Dyrektora KIS.
Już nie tylko rozstrzygnięcie WSA, ale także prawomocne orzeczenie NSA przyznaje podatnikom, m.in. importerom samochodów, prawo do korekty zapłaconego podatku akcyzowego. Można oczekiwać, że wyrok NSA przyczyni się do upowszechnienia stanowiska, zgodnie z którym podstawy opodatkowania akcyzą nie należy zawsze utożsamiać z kwotą wynikającą z pierwotnej faktury, ale niekiedy należy ją rozumieć szerzej – jako kwotę, na którą umówiły się strony transakcji. Wpływ na nią może mieć np. rabat, do którego prawo dokonujący WNT może nabyć już po momencie powstania obowiązku podatkowego.
To, że organy podatkowe prezentują nieprzychylne podejście w kwestii opodatkowania stacji transformatorowych podatkiem od nieruchomości, traktując je jako budowle, od których należny jest podatek, nie jest niczym nowym. Bardziej zaskakiwać może wydane pod koniec 2022 r. orzeczenie NSA, w którym Sąd orzekł, że takie stacje nie podlegają temu opodatkowaniu. Hurraoptymizm nie jest jednak wskazany, ponieważ w przeszłości linia orzecznicza była zmienna i nadal trudno uznać ją za ugruntowaną.
Czynność polegająca na pobraniu opłaty dodatkowej za przekazanie danych korzystającego na wezwanie organu w przypadku wykroczeń drogowych nie stanowi elementu wynagrodzenia leasingodawcy z tytułu świadczonej przez niego usługi leasingu, a tym samym nie podlega ona VAT. Takie stanowisku zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku, w którym oddalono skargę złożoną przez firmę leasingową.
Teza o tym, że możliwe jest rozwiązanie umowy leasingu dotyczącej samochodu przed upływem 2 lat, która prezentowana jest ostatnio w niektórych artykułach, jest prawdziwa, ale tylko pozornie. Jednostronne rozwiązanie umowy możliwe jest bowiem jedynie w przypadkach wskazanych w samej umowie albo OWU, a wszelkie odstępstwa wymagają zgodnej woli obu stron. O tę będzie trudno, ponieważ przedterminowe rozwiązanie kontraktu w zdecydowanej większości przypadków nie będzie leżało w interesie finansującego, m.in. ze względów podatkowych.
