Złe wiadomości dla przedsiębiorców wykorzystujących droższe samochody osobowe. Zgodnie z najnowszym wyrokiem NSA, prawo podatników do rozliczania wydatków na ubezpieczenie samochodu zostało dodatkowo ograniczone. Chodzi konkretnie o konieczność stosowania proporcji wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 49 ustawy o CIT w przypadku składki na polisę GAP. Wyrok NSA jest co prawda precedensowy, ale jednocześnie trudno uznać go za zaskoczenie.
Ustalając kwotę podatku z tytułu ukrytych zysków oraz wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą księgowi mierzą się z wątpliwościami dotyczącymi tego, czy podatek staje się należny z chwilą „dokonania wydatku” podlegającego opodatkowaniu, czyli jego zapłaty, czy w momencie ujęcia kosztu (bądź np. odpisu amortyzacyjnego) w księgach. Problem jest szczególnie widoczny przy wydatkach związanych z samochodami i pogłębia go wykładnia Dyrektora KIS, która wydaje się sprzeczna z zamiarami ustawodawcy.
Wynajmowanie pracownikowi samochodu osobowego na preferencyjnych warunkach tj. po cenie niższej od wartości rynkowej wynajmu analogicznego auta, skutkuje uzyskaniem przez niego nieodpłatnego świadczenia, którego wartość powinna zostać przypisana do wynagrodzenia osiąganego ze stosunku pracy i podlegać opodatkowaniu na zasadach ogólnych. W takim modelu nie znajdą zastosowania szczególne regulacje dotyczące ustalania wysokości nieodpłatnego świadczenia dla pojazdów służbowych, co niedawno potwierdził fiskus.
Uiszczone raty leasingowe, w zakresie w jakim wykraczają ponad wartość odpisów amortyzacyjnych zaliczonych przez korzystającego do kosztów podatkowych, są jego kosztem podatkowym w razie skrócenia okresu umowy leasingu finansowego i odstąpienia od wykupu leasingowanej nieruchomości. Choć takie podejście wydaje się oczywiste, to inaczej twierdził Dyrektor KIS. Stanowisko skrytykował WSA w Warszawie, uchylając niekorzystną interpretację. Niewykluczone jednak, że sprawą zajmie się jeszcze NSA.
Interpretacja Dyrektora KIS w sprawie skutków dokonania cesji wierzytelności daje wskazówki, jak do tego typu transakcji podchodzą organy. Stanowisko fiskusa, zgodnie z którym sprzedaż wierzytelności, które wcześniej zostały odpisane jako nieściągalne, co powoduje brak możliwości zaliczenia do kosztów podatkowych straty na ich sprzedaży, a jedynie uzyskanej ceny ich sprzedaży, a także konieczność dokonania odpowiedniej korekty, zapowiada jednak kolejne spory z podatnikami.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2023 r. potwierdził, że sprzedaż wierzytelności z tytułu odsetek karnych nie generuje kosztów uzyskania przychodu. Wyrok jest zgodny z przepisami i nie stanowi żadnego zaskoczenia. Warto jednak zwrócić na niego uwagę z kilku względów, m.in. w kontekście zbywania wierzytelności przez firmę leasingową.
Trybunał Sprawiedliwości UE wydał oczekiwany wyrok w sprawie ładowania samochodów, stwierdzając, że kompleksowe świadczenie, służące naładowaniu pojazdu elektrycznego, w którego skład wchodzi m.in. udostępnienie infrastruktury technicznej oraz aplikacji informatycznych, stanowi dostawę towarów na gruncie VAT. To stanowisko jest zgodne z tym, jak do tej kwestii podchodziły w większości przypadków polskie organy podatkowe. Orzeczenie jest jednak przełomowe i rozstrzyga wiele wątpliwości podatników. Jakie będzie miało ono konsekwencje?
W obrocie towarowym naprawy gwarancyjne są powszechne. Mimo wyśrubowanych norm jakości, wady produktów nie mogą zostać w pełni wyeliminowane – szczególnie, że zwykle pojawiają się one po pewnym czasie. Zasadne jest jednak pytanie, czy wydatki związane z takimi naprawami (ponoszone np. przez dealerów, importerów czy producentów samochodów) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu. W niedawnej interpretacji Dyrektor KIS potwierdził, że tak.
Żuraw samojezdny nie stanowi jednak środka transportu w rozumieniu ustawy o VAT – tak wynika ze zmienionego stanowiska organu zaprezentowanego w interpretacji indywidualnej zmieniającej z 27 marca 2023 r. Dyrektor KIS w trybie samokontroli zmienił swoje stanowisko wyrażone w niekorzystnej dla podatnika interpretacji indywidualnej z 20 stycznia 2023 r. W efekcie podatnik, który dokonuje WNT takiego urządzenia, nie jest zobowiązany do zapłaty VAT i złożenia VAT-23.
Podatnik podnosi ryzyko prowadzonej działalności, w tym związane ze zmiennością kursów walut – stwierdził WSA w Warszawie w sprawie dotyczącej możliwości zbycia przedmiotu umowy leasingu walutowego po cenie niższej niż rynkowa w sytuacji, gdy suma należności z umowy – po przeliczeniu jej na złote – nie odpowiada wartości początkowej przedmiotu umowy. W ocenie Sądu księgi prowadzi się w polskich złotych i wyłącznie zapisy dokonane w tej walucie mają znaczenie dla celów podatkowych.
Aby skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania VAT przewidzianego dla usług pośrednictwa ubezpieczeniowego usługodawca musi pozostawać w stosunku z ubezpieczycielem i ubezpieczonym, a jego działalność obejmować istotne aspekty pośrednictwa ubezpieczeniowego – wynika z nowego orzeczenia WSA w Warszawie. Z kolei organy podatkowe skłaniają się ku grupowaniu poszczególnych czynności, nakazując opodatkowanie na zasadach ogólnych tych, które nie mają czysto agencyjnego charakteru.
Najlepiej, by już w momencie zawierania umowy leasingu, korzystający wiedział, co będzie chciał zrobić z samochodem wykupionym po jej zakończeniu. Dla tych, którzy planują sprzedaż poleasingowego pojazdu, a nie przekazanie go członkowi rodziny w formie darowizny, lepszym rozwiązaniem może być krótsza umowa z relatywnie wysoką wartością końcową, zbliżoną do rynkowej wartości auta i jego alokacja do działalności po dokonanym wykupie.
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność samodzielnie może zaliczać w koszty wydatki na więcej niż jeden pojazd – pod warunkiem, że znajduje to uzasadnienie w charakterze prowadzonej przez niego firmy. Przepisy nie różnicują konsekwencji podatkowych od tego, czy dodatkowe środki transportu będą finansowane poprzez leasing lub np. zakupione za gotówkę. Fiskus nie wymaga też, by poszczególne pojazdy wykorzystywane w działalności znacząco się od siebie różniły, np. pod względem przeznaczenia bądź konstrukcji. To nie oznacza jednak całkowitej dowolności.
To nieprawda, że darowizna samochodu wykupionego z leasingu wiąże się z koniecznością zapłaty podatku VAT od ceny rynkowej pojazdu. Taka czynność nie spowoduje również obowiązku wykazania przychodu podatkowego – i to niezależnie od tego, czy faktura „wykupowa” wystawiona została na firmę, czy osobę fizyczną. Aby opodatkowanie nie wystąpiło, niezbędne jest jednak alokowanie wykupionego pojazdu do majątku prywatnego, rzeczywisty charakter darowizny i terminowe złożenie deklaracji SD-Z2.
W przypadku gdy producent dostarcza opakowania do magazynu kontrahenta w celu – po pierwsze – wykorzystania jego przestrzeni magazynowej i – po drugie – umożliwienia mu ich pobierania w zależności od aktualnych potrzeb, obowiązek podatkowy w VAT wystąpi dopiero w momencie pobrania towaru – wynika z niedawnej interpretacji Dyrektora KIS. Płynące z niej wnioski można odnieść do części ze stosowanych na rynku modeli finansowania stocku, co może przełożyć się na wzrost zainteresowania produktami oferowanymi przez firmy leasingowe.
Przepisy ustawy akcyzowej przewidują, że w przypadku wymiany silnika o pojemności do 2000 cm3 na większą jednostkę – dokonanej w samochodzie osobowym jeszcze przed jego pierwszą rejestracją na terytorium kraju, zastosowanie znajdzie stawka podatku w wysokości 18,6%. Czy w przypadku odwrotnej sytuacji, a więc wymiany silnika o pojemności powyżej 2000 cm3 na mniejszy, podatnik będzie mógł zapłacić akcyzę według stawki 3,1%? Tego drugiego scenariusza dotyczyła sprawa, którą zajmował się niedawno Dyrektor KIS.
Fakt, że żuraw samojezdny został skonstruowany w celu przenoszenia przedmiotów (a jest nim nawet zamocowany do niego dźwig) jest wystarczającą przesłanką do uznania go za środek transportu, co w konsekwencji oznacza konieczność zapłaty VAT w przypadku dokonania WNT takiego urządzenia, a także złożenia formularza VAT-23. Tak wynika ze stanowiska Komitetu ds. VAT przy Komisji Europejskiej, na którą powołał się organ podatkowy, wydając niedawną interpretację. W efekcie, choć dotychczasowa linia orzecznicza sądów była korzystna, może dojść do jej zmiany.
W niedawnym wyroku NSA ponownie orzekł, że w przypadku leasingu operacyjnego nie mają zastosowania ograniczenia przewidziane dla kosztów finansowania dłużnego. Drugi analogiczny wyrok w tej sprawie świadczy o ukształtowaniu się korzystnej dla leasingobiorców linii orzeczniczej, która może już być podstawą dla tworzenia polityki podatkowej w tej kwestii. Orzeczenie może stawiać w gorszym położeniu firmy leasingowe, dla których wykładnia NSA wiąże się z większym ryzykiem powstania nadwyżki kosztów finansowania dłużnego.
W przypadku samochodów kwalifikowanych na gruncie ustawy o CIT jako osobowe, wykorzystywanych do celów tzw. mieszanych, kosztem podatkowym jest 75% poniesionego wydatku, który uwzględnia też kwotę podatku VAT niepodlegającego odliczeniu. Co jednak w przypadku, gdy wydatek ten staje się kosztem bezpośrednim inwestycji w toku, która po jej zakończeniu i oddaniu do używania będzie przedmiotem odpisów amortyzacyjnych? Tym niszowym zagadnieniem zajmował się NSA, którego orzeczenie jest niekorzystne dla podatnika. Czy jednak zawarta w nim teza jest nadal aktualna?
Podatnik, który wykupił pojazd po zakończeniu umowy leasingu, przy jego amortyzacji nie może stosować indywidualnych stawek pozwalających na ukosztowienie auta w okresie 2,5 roku. Co do zasady powinien stosować metodę liniową i dokonywać odpisów amortyzacyjnych przez 5 lat, analogicznie jak przy nowych pojazdach. Ograniczenie, o którym mowa powyżej, wynika z obowiązujących od 1 stycznia 2021 r. przepisów ustawy o PIT oraz CIT. Znajduje to potwierdzenie w wydawanych interpretacjach i wyrokach, czego przykład stanowi niedawne orzeczenie WSA w Olsztynie.
Mimo że obowiązek raportowania schematów podatkowych MDR wszedł w życie 1 stycznia 2019 r., praktyka dotycząca kwalifikowania – jako schemat podatkowy – umów leasingu operacyjnego nie jest jednolita. Z wątpliwościami w tym zakresie mierzą się m.in. leasingobiorcy, którzy są informowani przez niektórych finansujących o zgłoszonym schemacie i numerze NSP nadanym przez Szefa KAS. Jak wynika z wyjaśnień Ministra Finansów, w takich przypadku leasingobiorca nie zawsze będzie zobowiązany do przesłania informacji MDR-3 jako korzystający.
