Już od połowy lat 90. ubiegłego wieku sądy orzekają w tzw. sprawach dekretowych dotyczących gruntów warszawskich. Kwestie te doczekały się również wielu publikacji, opracowań i monografii. Wydawało się, że linia orzecznicza w tej kwestii jest ugruntowana. Aż do 10 kwietnia 2024 r., kiedy Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę mającą istotny wpływ na orzecznictwo w sprawach dekretowych.
Wojewoda Mazowiecki wydał obwieszczenie w sprawie „Przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w Warszawie”, z którego wynika, że zostało wszczęte postępowanie w sprawie o wydanie decyzji zezwalającej na wejście na teren nieruchomości, na których ma być realizowana inwestycja. W związku z tym, że odbywa się to w trybie specustawy, na nabywcach i zbywcach nieruchomości znajdujących się na jej terenie, mogą spoczywać dodatkowe obowiązki.
Rząd doszedł do porozumienia w kwestii przedłużenia tzw. wakacji kredytowych. Projekt nowelizacji ustawy wpłynął do laski marszałkowskiej 12 marca 2024 r. Przewiduje on wprowadzenie istotnych ograniczeń w stosunku do przepisów obowiązujących wcześniej. Zmiany czekają również regulacje dotyczące funkcjonowania funduszu wsparcia, który ma stać się podstawowym narzędziem pomocowym dla kredytobiorców w trudnej sytuacji.
Sytuacja makroekonomiczna na rynkach światowych, trwająca wojna w Ukrainie oraz wzrost cen produktów i usług w Polsce spowodowały, że w wielu umowach, dotyczących m.in. usług i wynajmu nieruchomości, uzgodniona początkowo cena lub wynagrodzenie zostają jednostronnie podwyższone. Najczęstszym uzasadnieniem takiej sytuacji jest wzrost inflacji. Czy jednak zawsze taka podwyżka jest prawnie dozwolona i skuteczna?
Jeden z rodzajów działalności gospodarczej, którą może wykonywać fundacja rodzinna, dotyczy zbywania przez nią mienia. Wątpliwości mogą dotyczyć jednak zbycia nieruchomości przez taki podmiot i kwalifikacji takiej transakcji w VAT. Wskazówek w tym zakresie nie dostarczają przepisy, które nie odnoszą się wprost do tej formy prawnej, ale pomocne mogą okazać się kryteria, które organy stosują w sprawach dotyczących sprzedaży nieruchomości pochodzących z majątku prywatnego osób fizycznych.
Jedną z istotnych kwestii często pomijanych w umowach najmu lokali, zarówno mieszkalnych, jak i usługowych, jest rozliczenie nakładów dokonanych przez najemcę w trakcie trwania umowy najmu. Dlatego warto przypomnieć ogólne zasady mające zastosowanie do rozliczenia nakładów, a także skutki braku uregulowania tych kwestii w umowie.
W dniu 9 listopada b.r. opublikowane zostało rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zawiera ono wiele zmian w zakresie wymogów technicznych i usytuowania budynków. Ma być odpowiedzią na wiele budzących niepokój zjawisk związanych z tzw. patodeweloperką, na które składają się m.in. minimalne odległości pomiędzy budynkami, budowa tzw. mikroapartamentów czy brak koniecznej infrastruktury.
31 sierpnia 2023 r. weszła w życie większość zmian do ustawy „O gospodarce nieruchomościami”, jak również do ustawy „O przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności”, dzięki którym firmy (i inne osoby prawne) mogą – pod pewnymi warunkami – przekształcić prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w odrębną własność. Poniżej omawiamy najważniejsze z tych zmian.
Po głośnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, który uznał zdefiniowanie budowli jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości poprzez odesłanie do definicji budowli na gruncie prawa budowlanego za niezgodny z ustawą zasadniczą, wydano pierwsze wyroki, odnoszące się do ustalania przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w okresie poprzedzającym zmianę przepisów przez ustawodawcę i wykonanie wyroku Trybunału. Jakie stanowisko w tej sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny?
Przyjęta 26 maja 2023 r. ustawa o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, została opublikowana w Dzienniku Ustaw. Przyjęte poprawki dotyczą m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Jedna z nich przewiduje opodatkowanie dodatkowym, wynoszącym 6%, PCC zakupu szóstego i każdego następnego lokalu mieszkalnego na jednej nieruchomości gruntowej. Inna zwalnia zaś z zapłaty PCC od zakupu mieszkania osoby, które nie posiadają prawa własności lokalu mieszkalnego.
Wraz z przepisami o tzw. bezpiecznym kredycie 2% oraz o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe, które zaczęły obowiązywać 1 lipca 2023 r., wszedł w życie również zakaz przenoszenia tzw. umowy rezerwacyjnej lokalu lub domu jednorodzinnego. Powyższe ograniczenie będzie miało istotne konsekwencje dla rynku lokali mieszkalnych, dlatego warto podsumować najważniejsze kwestie z tym związane.
Prace dotyczące ustawy o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe są na końcowym etapie. Projekt reguluje kolejne mechanizmy wsparcia budownictwa mieszkaniowego, a jego przyjęcie ma poprawić dostępność mieszkań, poprzez wprowadzenie programów „bezpieczny kredyt 2%” oraz „bezpieczne mieszkanie”. Jako że wejście w życie ustawy planowane jest już na 1 lipca 2023 r., warto zwrócić uwagę na jej główne założenia i wpływ na rynek nieruchomości mieszkaniowych.
Uiszczone raty leasingowe, w zakresie w jakim wykraczają ponad wartość odpisów amortyzacyjnych zaliczonych przez korzystającego do kosztów podatkowych, są jego kosztem podatkowym w razie skrócenia okresu umowy leasingu finansowego i odstąpienia od wykupu leasingowanej nieruchomości. Choć takie podejście wydaje się oczywiste, to inaczej twierdził Dyrektor KIS. Stanowisko skrytykował WSA w Warszawie, uchylając niekorzystną interpretację. Niewykluczone jednak, że sprawą zajmie się jeszcze NSA.
Definicja spółki nieruchomościowej została wprowadzona do ustawy o CIT oraz do ustawy o PIT i obowiązuje od 1 stycznia 2021 r. Spółka ta ma szereg obowiązków związanych z przekazywaniem informacji na temat swojej działalności. Dodatkowe dane zobowiązani są przesyłać także wspólnicy spółek nieruchomościowych. Obowiązująca od 28 lutego 2023 r. interpretacja ogólna Ministra Finansów ma pomóc w ustaleniu kręgu podmiotów zobowiązanych do składania tych informacji. Poniżej analizujemy jej główne tezy.
To, że organy podatkowe prezentują nieprzychylne podejście w kwestii opodatkowania stacji transformatorowych podatkiem od nieruchomości, traktując je jako budowle, od których należny jest podatek, nie jest niczym nowym. Bardziej zaskakiwać może wydane pod koniec 2022 r. orzeczenie NSA, w którym Sąd orzekł, że takie stacje nie podlegają temu opodatkowaniu. Hurraoptymizm nie jest jednak wskazany, ponieważ w przeszłości linia orzecznicza była zmienna i nadal trudno uznać ją za ugruntowaną.
Wkrótce wykonany zostanie kolejny krok w kierunku rozwoju zielonego budownictwa w Polsce. Stanie się to za sprawą nowego rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii, którego projekt przewiduje m.in. zmiany w metodzie wyznaczania charakterystyki energetycznej budynków. Wzrost znaczenia tej kwestii to nie tylko efekt planowanych zmian przepisów, ale też rosnących cen energii i utrzymującej się na wysokim poziomie inflacji.
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano nowy projekt zmian do ustawy o gospodarce nieruchomościami przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Dzięki nim firmy (i inne osoby prawne) uzyskają możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w odrębną własność – prawdopodobnie już w 2023 r. Jeśli jednak na dalszym etapie prac legislacyjnych projektowane regulacje nie ulegną zmianie, nie należy spodziewać się dużego zainteresowania wykupem nieruchomości ze strony przedsiębiorców.
Zmiany do ustawy Prawo budowlane mają przyczynić się do uproszczenia procesu budowlanego, m.in. poprzez zwolnienie kolejnego katalogu inwestycji z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz ograniczenie obowiązku podlegania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Znaczna część nowelizowanych przepisów dotyczy dalszej cyfryzacji procesu budowlanego i spraw z nim związanych. Nowe regulacje zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2023 r.
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów prowadzi prace nad zmianami do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nowe przepisy wprowadzają m.in. instytucję „planu ogólnego”, który będzie jednym z czynników odpowiadających za zwiększenie zakresu wymogów formalnych towarzyszących realizowanym inwestycjom mieszkaniowym. Ponadto rozszerzają one zakres zastosowania tzw. renty planistycznej, przez co wzrosną obciążenia dla właścicieli niektórych nieruchomości. Uchwalenie nowych regulacji przewidziane jest na I kwartał 2023 r.
Coraz więcej Polaków decyduje się na nabycie nieruchomości za granicą. Czynnikami wpływającymi na wzrost zainteresowania są m.in. wzrost cen nieruchomości i bieżących kosztów w naszym kraju, a także zmiany stylu życia wielu osób spowodowane m.in. pandemią (możliwość pracy zdalnej, która nie musi być wykonywana w Polsce dla polskich pracodawców lub usługobiorców). W tym kontekście z dużym zainteresowaniem i aprobatą spotkała się interpretacja Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej dotycząca realizacji celu mieszkaniowego i zastosowania zwolnienia z PIT.
Z informacji przekazanych przez Prezesa Rady Ministrów wynika, że w ciągu pierwszych dwóch dni od uruchomienia programu wakacji kredytowych skorzystało z niego ponad 500 tys. kredytobiorców. Nie obyło się jednak bez problemów, które wynikały m.in. z pośpiechu przy wprowadzaniu narzędzi umożliwiających kredytobiorcom składanie wniosków. Nie brak też wątpliwości dotyczących określenia zakresu osób mogących korzystać z pomocy.
